Giht se može javiti i kod muškaraca i kod žena, ali učestalost, godine pojave i faktori rizika nisu isti.
Statistički posmatrano, muškarci imaju značajno veći rizik za razvoj gihta, naročito u srednjem životnom dobu. Kod žena je bolest ređa pre menopauze, ali se rizik povećava nakon pada nivoa estrogena.
Razlike između muškaraca i žena povezane su sa hormonima, metabolizmom mokraćne kiseline, genetikom, telesnom težinom, pridruženim bolestima i životnim navikama.
Tipičan period prvog napada, klasično na korenu palca stopala (podagra).
Rizik naglo raste nakon menopauze, često uz zahvatanje više zglobova.
Zašto muškarci češće dobijaju giht?
Muškarci imaju veći rizik iz nekoliko razloga:
Prirodno viši nivoi mokraćne kiseline
U proseku, muškarci imaju više vrednosti mokraćne kiseline u krvi nego žene pre menopauze, što povećava mogućnost stvaranja kristala urata koji pokreću upalu u zglobovima.
Hormonske razlike
Estrogen kod žena ima zaštitni efekat na metabolizam mokraćne kiseline. Kod muškaraca ne postoji isti hormonski mehanizam koji podstiče efikasnije izlučivanje.
Veća izloženost faktorima rizika
Kod muškaraca se češće javljaju veći unos alkohola, veći unos hrane bogate purinima, povećana telesna težina i hipertenzija.
Giht kod žena — zašto je ređi pre menopauze?
Pre menopauze žene imaju manji rizik od razvoja gihta. Glavni razlog je delovanje estrogena — on može povećati izlučivanje mokraćne kiseline putem bubrega i pomoći održavanju nižeg nivoa urata u krvi. Zbog toga se giht kod žena najčešće pojavljuje kasnije nego kod muškaraca.
Giht kod žena nakon menopauze
Nakon menopauze nivo estrogena značajno opada. Tada se povećava nivo mokraćne kiseline, smanjuje razlika između muškaraca i žena u riziku, i povećava mogućnost razvoja gihta.
Kod žena se giht često javlja posle 60. godine, uz prisustvo hipertenzije, bolesti bubrega, gojaznosti ili metaboličkog sindroma.
Urikan — prirodna podrška bez obzira na pol
Formula koja podržava normalan nivo mokraćne kiseline kod muškaraca i žena.
Da li se giht kod muškaraca i žena ispoljava isto?
Osnovni simptomi su slični: iznenadan bol u zglobu, otok, crvenilo, osećaj toplote i ograničena pokretljivost. Međutim, postoje određene razlike u obrascu bolesti.
Prvi napad u mlađoj ili srednjoj dobi
Najčešće između 40. i 60. godine. Klasično mesto prvog napada je koren palca stopala (podagra), a mogu biti zahvaćeni i skočni zglob, koleno ili ručni zglob.
Kasnija pojava, često više zglobova
Starija životna dob pri prvom napadu, češće istovremeno prisustvo drugih bolesti. Kod starijih žena giht se može javiti na prstima šaka, kolenima ili stopalima.
Da li je giht teži kod muškaraca ili žena?
Ne postoji jednostavno pravilo. Težina bolesti zavisi od trajanja povišene mokraćne kiseline, broja napada, prisustva kristala, funkcije bubrega i drugih bolesti.
Kod žena koje razviju giht nakon menopauze često postoji veće opterećenje drugim zdravstvenim faktorima.
Faktori rizika po polu
Kod muškaraca
- Porodična istorija gihta
- Povišena mokraćna kiselina
- Gojaznost
- Alkohol
- Hipertenzija
- Bolest bubrega
- Metabolički sindrom
Kod žena
- Menopauza
- Starija životna dob
- Hipertenzija
- Bolest bubrega
- Višak telesne težine
- Upotreba određenih lekova
Da li se lečenje gihta razlikuje kod muškaraca i žena?
Osnovni principi lečenja su isti. Ciljevi su smanjenje mokraćne kiseline, sprečavanje novih napada, uklanjanje kristala urata i zaštita zglobova.
Terapija se prilagođava individualno prema godinama, funkciji bubrega, drugim bolestima i lekovima koje osoba koristi.
Prevencija: kako sprečiti giht kod muškaraca i žena
Bez obzira na pol, najvažnije mere su:
| Mera | Šta obuhvata |
|---|---|
| Kontrola telesne težine | Postepeno smanjenje viška kilograma može pomoći u regulaciji mokraćne kiseline. |
| Pravilna ishrana | Više povrća, dovoljno vode, kvalitetni izvori proteina; ograničiti alkohol, zaslađena pića i namirnice bogate purinima. |
| Kontrola hroničnih bolesti | Posebno hipertenzije, dijabetesa i bolesti bubrega. |
Urikan uz svakodnevnu rutinu
Bez obzira da li je reč o muškarcu u srednjim godinama ili ženi nakon menopauze, Urikan može biti prirodan dodatak koji podržava normalan nivo mokraćne kiseline i osećaj lakoće u zglobovima, uz zdrave životne navike.
Pogledaj Urikan na sajtuNajčešća pitanja
Da li muškarci češće dobijaju giht?
Da. Muškarci imaju veći rizik, naročito pre 60. godine života, zbog hormonskih i metaboličkih razlika.
Da li žene mogu dobiti giht?
Da. Rizik se povećava nakon menopauze kada nivo estrogena opada.
Zašto žene ređe imaju giht pre menopauze?
Zbog zaštitnog efekta estrogena koji utiče na metabolizam i izlučivanje mokraćne kiseline.
Da li muškarci imaju teži oblik gihta?
Ne mora da znači. Težina bolesti zavisi od nivoa mokraćne kiseline, trajanja bolesti i drugih faktora.
Zaključak
Giht nije bolest rezervisana samo za muškarce, ali se kod njih javlja češće i ranije. Kod žena je rizik manji pre menopauze, ali se značajno povećava nakon hormonskih promena.
Razumevanje razlika između muškaraca i žena omogućava ranije prepoznavanje rizika, pravovremenu kontrolu mokraćne kiseline i uspešniju prevenciju komplikacija.
Stručni izvori i reference
- Dalbeth N, Gosling AL, Gaffo A, Abhishek A. Gout. The Lancet. 2021;397(10287):1843–1855.
- Roddy E, Doherty M. Epidemiology of gout. Arthritis Research & Therapy. 2010;12:223.
- Singh JA, Gaffo A. Gout epidemiology and comorbidities. Seminars in Arthritis and Rheumatism. 2020.
- Hak AE, Choi HK. Menopause, postmenopausal hormone use and serum uric acid levels in US women. Arthritis Research & Therapy. 2008;10:R116.
- FitzGerald JD, Dalbeth N, Mikuls T, et al. 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Arthritis Care & Research. 2020.
Ovaj tekst je informativnog karaktera i ne zamenjuje konsultaciju sa lekarom. Za dijagnozu i terapiju gihta obratite se svom izabranom lekaru ili reumatologu.